Lagers behoren tot de belangrijkste onderdelen van machines en apparatuur. We vinden ze bijna overal: in productiemachines, auto’s, landbouwmachines, elektromotoren en ook in alledaagse apparaten die we dagelijks gebruiken.
Hoewel ze ontworpen zijn voor langdurig gebruik, is geen enkel lager eeuwig. Door belasting, slijtage, onvoldoende smering of onjuiste montage kan het geleidelijk zijn eigenschappen verliezen.
Het goede nieuws is dat een naderend probleem vaak op tijd kan worden herkend. Je hoeft alleen te weten op welke signalen je moet letten.
1. Ongebruikelijke geluiden
Een van de meest voorkomende tekenen van een versleten lager is een verandering in het geluid. Terwijl een goed functionerend lager vrijwel geruisloos werkt, kan een beschadigd lager de volgende geluiden produceren:
- zoemen,
- ratelen,
- kloppen,
- onregelmatige geluiden tijdens het draaien.
Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld beschadigde rolelementen, versleten loopbanen of onvoldoende smering.
Het is belangrijk om niet te wachten tot het geluid duidelijk erger wordt. Ook een ongewoon of nieuw ontstaan geluid kan het eerste teken zijn van een probleem dat later veel grotere schade kan veroorzaken.
2. Toegenomen trillingen
Een ander veelvoorkomend symptoom zijn overmatige trillingen. Daarom is het goed om te letten op hoe de machine zich tijdens normaal gebruik gedraagt. Als de machine meer begint te trillen dan voorheen of als er trillingen ontstaan op plaatsen waar die eerder niet aanwezig waren, kan dat een eerste teken zijn dat er iets mis is met het lager.
Het is vooral belangrijk om veranderingen in de loop van de tijd te volgen. Een eenmalige trilling hoeft nog geen probleem te betekenen, maar als de intensiteit geleidelijk toeneemt, is het verstandig om het lager te controleren. Bij machines die regelmatig worden gebruikt, kan langdurige trillingsbewaking helpen om een probleem te ontdekken voordat het lager daadwerkelijk uitvalt.
Bij industriële machines kunnen trillingen bovendien verdere schade aan omliggende componenten veroorzaken, waardoor tijdige detectie zeer belangrijk is.
3. Oververhitting
Bij correct gebruik produceert een lager slechts een beperkte hoeveelheid warmte. Als het duidelijk warmer begint te worden, kan dit op een probleem wijzen. Een oververhit lager is niet altijd direct gemakkelijk te herkennen. Let daarom ook op de omgeving van het lager. Als de temperatuur duidelijk is veranderd ten opzichte van de normale bedrijfstoestand, is het verstandig om dit nader te onderzoeken.
Het kan ook helpen om het lager te vergelijken met andere lagers in dezelfde machine. Als deze onder vergelijkbare omstandigheden werken, maar één lager bij aanraking of meting duidelijk warmer is, kan dat wijzen op een beginnend probleem.
Bij machines die regelmatig worden gecontroleerd, is het daarom nuttig om de temperatuur in de tijd te volgen. Niet alleen de gemeten waarde zelf is belangrijk, maar vooral de verandering ten opzichte van de normale toestand. Als het lager geleidelijk warmer wordt dan voorheen, is dat een signaal dat niet genegeerd mag worden.
Een verhoogde temperatuur betekent echter niet automatisch dat het lager het einde van zijn levensduur nadert. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van onjuiste of onvoldoende smering, zonder dat het lager zelf beschadigd is. Daarom moet een hogere temperatuur vooral worden gezien als een signaal dat verdere controle nodig is en niet als bewijs dat het lager onmiddellijk vervangen moet worden.
Als oververhitting langdurig wordt genegeerd, kan dit daarentegen wel leiden tot schade aan het lager en een aanzienlijk kortere levensduur.
4. Lekkage of verandering van het smeermiddel
Smering is essentieel voor de juiste werking van het lager. Het smeermiddel helpt de wrijving te verminderen en beschermt de contactoppervlakken tegen slijtage. Daarom is het verstandig om niet alleen het lager zelf te controleren, maar ook de toestand van het smeermiddel eromheen.
Let vooral op veranderingen in de kleur of consistentie van het smeermiddel, evenals op verontreiniging of de aanwezigheid van metaaldeeltjes. Dergelijke veranderingen kunnen erop wijzen dat er in het lager of in de bedrijfsomstandigheden iets niet in orde is.
Let ook op ongebruikelijke lekkage van smeermiddel rond het lager. Zo’n lekkage betekent op zichzelf niet noodzakelijk dat het lager beschadigd is of het einde van zijn levensduur heeft bereikt. De oorzaak kan bijvoorbeeld liggen bij de afdichtingen of bij een te grote hoeveelheid smeermiddel. Het is echter wel een reden om het lager verder te controleren.
5. Speling en instabiele werking
Een ander signaal waarop gelet kan worden, is toegenomen speling in het lager. Een bepaalde interne speling is normaal en maakt deel uit van het ontwerp van het lager. Als de speling echter groter wordt dan normaal, kan dit wijzen op slijtage of een ander probleem met de lagering.
In de praktijk kan dit zich bijvoorbeeld uiten in een merkbare beweging van de as of het gelagerde onderdeel die eerder niet aanwezig was. Bij een stilgelegde machine kan deze beweging soms met de hand worden vastgesteld. Bij nauwkeurigere toepassingen wordt de speling gemeten met geschikte meetinstrumenten.
Ook hier is het vooral belangrijk om de verandering ten opzichte van de normale toestand te volgen. Als de speling geleidelijk toeneemt, is het niet verstandig om dit te negeren. Te veel speling kan de werking van het lager beïnvloeden en in sommige toepassingen ook leiden tot extra trillingen en verdere schade.
Moet u het lager vervangen?
Als uit de controle blijkt dat het lager versleten is en vervanging onvermijdelijk is, kies dan uit ons assortiment lagers. Als u niet zeker weet welk type of welke maat u nodig hebt, helpen wij u graag bij het maken van de juiste keuze.